AI đang đốt một núi tiền. Câu hỏi là: bao giờ nó kiếm lại được?
Hàng chục nghìn tỷ USD có thể chảy vào AI trong vài thập kỷ tới. Công nghệ vẫn tiến rất nhanh, nhưng giới đầu tư bắt đầu hỏi một câu kém hào nhoáng hơn: doanh thu và năng suất có theo kịp số tiền đang được đổ vào hay không?
- • PwC ước tính đầu tư liên quan đến AI có thể vượt 30.000 tỷ USD trên toàn cầu vào năm 2050.
- • Bain cho rằng hạ tầng AI cần tạo thêm hơn 4.200 tỷ USD doanh thu trong 5 năm để tương xứng với quy mô đầu tư hiện nay.
- • Cuộc đua AI đang chuyển dần từ câu hỏi “model nào mạnh hơn?” sang “AI tạo ra bao nhiêu giá trị thật?”
Một hóa đơn khổng lồ đang được viết
Nhìn vào AI lúc này rất dễ bị cuốn theo những màn ra mắt model mới, agent mới hay các benchmark liên tục bị phá. Nhưng phía sau những bản demo hào nhoáng là một hóa đơn ngày càng lớn: trung tâm dữ liệu, chip, điện, mạng và hàng loạt hạ tầng phải được xây trước khi người dùng tạo ra một đồng doanh thu tương ứng. Reuters dẫn ước tính của PwC rằng tổng đầu tư liên quan đến AI trên toàn cầu có thể vượt 30.000 tỷ USD vào năm 2050. Con số đủ lớn để câu chuyện AI không còn giống một chu kỳ phần mềm thông thường nữa.
Vấn đề không phải AI có giỏi hơn hay không
AI gần như chắc chắn sẽ tiếp tục giỏi hơn. Câu khó hơn là nó giỏi lên có nhanh bằng tốc độ tiền đang được chi hay không. Bain & Company ước tính các đơn vị xây hạ tầng AI cần tạo thêm hơn 4.200 tỷ USD doanh thu trong vòng 5 năm để hỗ trợ quy mô đầu tư hiện tại. Nói đơn giản: thị trường đang xây một cỗ máy cực đắt trước khi biết chắc khách hàng sẽ trả bao nhiêu tiền để sử dụng nó.
Đây là chỗ câu chuyện bắt đầu thú vị
Nếu AI thực sự giúp một công ty làm cùng lượng việc với ít thời gian và nhân lực hơn, khoản đầu tư khổng lồ có thể hợp lý. Nhưng nếu phần lớn giá trị chỉ nằm ở việc người dùng thử chatbot, tạo ảnh hoặc doanh nghiệp mua AI vì sợ bị bỏ lại, khoảng cách giữa kỳ vọng và doanh thu sẽ sớm lộ ra. Đó cũng là lý do các con số về năng suất quan trọng hơn những màn trình diễn model: chúng cho biết AI có đang thay đổi nền kinh tế thật hay mới chủ yếu thay đổi cách ngành công nghệ kể câu chuyện về tương lai.
Lịch sử từng có những cuộc đua như thế này
Đường sắt, viễn thông rồi Internet đều từng trải qua giai đoạn tiền đổ vào hạ tầng nhanh hơn lợi nhuận. Một số công ty biến mất, nhà đầu tư mất tiền, nhưng phần hạ tầng còn lại sau đó vẫn thay đổi cả nền kinh tế. AI có thể đi theo một quỹ đạo tương tự: công nghệ thắng không đồng nghĩa mọi công ty đặt cược vào nó hôm nay đều thắng.
Và người lao động không cần đợi đến 2050
Trong khi giới đầu tư tranh luận về thời gian hoàn vốn, tác động của AI lên việc làm đã xuất hiện sớm hơn. Reuters ghi nhận sức ép đặc biệt ở nhóm công việc văn phòng đầu sự nghiệp. Đây là nghịch lý đáng chú ý: năng suất toàn nền kinh tế chưa tăng rõ rệt, nhưng từng doanh nghiệp đã bắt đầu thay đổi cách tuyển người và phân chia công việc vì họ tin AI sẽ làm được nhiều hơn.
TigerIQ sẽ nhìn cuộc đua này bằng một thước đo khác
Từ đây, chúng tôi không chỉ theo dõi model nào đứng đầu benchmark. Ba con số đáng xem hơn là: một tác vụ AI thực sự tốn bao nhiêu tiền; nó giúp tạo thêm bao nhiêu doanh thu hoặc tiết kiệm bao nhiêu giờ làm; và mất bao lâu để khoản đầu tư hạ tầng hoàn vốn. Khi ba con số đó bắt đầu đẹp lên, AI mới thực sự bước từ thời kỳ gây kinh ngạc sang thời kỳ tạo ra tiền.